مبلمان، دكوراسيون و معماري داخلي
 

نورپردازي و نقش آن در طراحي‌ها

پنجره هاي بزرگ و پرده هاي ضخيم و اغلب تيره رنگ از تناقض هايي است كه حتي كودكان هم با آن سر عناد دارند. در ميان آرزوهاي زير و درشت ما روياي داشتن خانه اي با پنجره هاي بزرگ و رو به يك منظره جا خوش كرده است. پنجره ها يا بهتر بگوييم نور طبيعي جذابيت خاص خود را دارد و هرچه زمان نيز بگذرد از گيرايي و كشش آن كم نمي شود. طرفه آنكه با وجود از دست رفتن بخش زيادي از معماري سنتي در طراحي داخلي و خارجي ساختمان هاي امروزي، معماران هنوز نور را به عنوان يكي از عناصر پابرجا و اصلي در سازه هاي خود استفاده مي كنند اما ساكنين منازل و حتي ساختمان هاي اداري به شكلي عجيب با نفوذ آن به فضاي داخلي مقاومت مي كنند!

نور در تمام دوران ها افزون بر مفهوم عرفاني خود به عنوان يك ابزار زيباسازي رايگان و يك منبع روشنايي مقرون به صرفه مورد استفاده قرار گرفته. نورپردازي آنچنان با معماري سنتي گره خورده كه به عنصري جداناپذير از ابنيه تاريخي بخصوص بناهاي مذهبي بدل شده است. در گذشته افزون بر زيبايي، نورپردازي طبيعي با هدف استفاده از گرما و روشنايي نور اجرا مي شد. بازارها، حجره ها، خانه ها و كاخ ها و حتي حمام ها از جمله اماكني بودند كه به نورپردازي طبيعي مزين مي شدند. امروزه به دليل مشكلاتي كه براي تامين انرژي وجود دارد استفاده از نور طبيعي باز هم رونق گرفته است. پنجره هاي بزرگ و نماي شيشه اي درحال حاضر به بخشي از طراحي سازه هاي مسكوني و اداري بدل شده. طراحان نيز به خوبي دريافته اند كه در ساعات روز براي كاهش مصرف انرژي و جذابيت بيشتر مي توان از نور طبيعي براي روشنايي ساختمان ها استفاده نمود.

در حقيقت مي توان گفت آنچه كه امروز به عنوان نورپردازي طبيعي در سبك هاي مختلف معماري مورد استفاده قرار مي گيرد وامدار طرح هاي نورپردازي سنتي است. در اين مطلب تلاش مي كنيم تا به طور مختصر به نقش نور و نورپردازي در معماري سنتي بپردازيم.

تا پيش از رواج شيشه براي بهره مندي از نور طبيعي و زيبايي ناشي از آن بيشتر به ايجاد اختلاف سطوح در ديواره هاي خارجي ابنيه تكيه مي شد. در اين نوع طراحي اختلاف هايي در سطوح عمودي و افقي ديوار موجب ايجاد سايه هايي در نماي خارجي و داخلي ساختمان مي شد. اين شيوه هنوز هم در طراحي سنتي مورد استفاده قرار مي گيرد.

بعدها با رواج شيشه در معماري به خصوص در سبك هاي اسلامي طرح هايي نظير پنجره هاي كشويي، قوسي شكل، محوري و شاه نشين با شكل هاي متنوع و كاربردهاي مختلف نيز مورد استفاده قرار گرفت. نكته آنكه در چنين طرح هايي شيشه هاي رنگي همواره نقشي محوري و كليدي را ايفا كرده اند. سيستم نورپردازي در گذشته به اندازه اي متنوع بود كه معماران آن را به گونه ديواري و سقفي تقسيم بندي مي كردند و در هر مكان بنا به نياز و نوع كاربري از نور طبيعي بهره مي بردند.

مسجد نصير الملك در شيراز ( تصوير بالا)و خانه طباطبايي ها دركاشان ( تصوير پايين ) نمونه هاي بارزي از استفاده از هنر شيشه كاري در نورپردازي هستند.

تاثير نور بر نماي خارجي ساختمان

نور حتي در نماي خارجي ساختمان ها نيز ابزاري پركاربرد تلقي مي شود. از گذشته تاكنون در طراحي نماي خارجي براي تاكيد بر بخش هايي از حجم ساختمان يا جلوه بيشتر آن از نور طبيعي بهره برده اند و با ايجاد فرو رفتگي ها و برآمدگي ها و تركيب نور و سايه سعي در جلب توجه عابران و ناظران داشته اند. براي مثال به منظور نشان دادن بزرگي و ابهت يك بنا معمولا از ستون هاي بالا بلند استفاده مي كنند. اين ستون هاي باريك با ايجاد سايه هاي طويل نوعي كشيدگي را در ذهن مخاطبان تداعي مي كنند.

البته در معماري جديد استفاده از بازتاب نور و كاربرد سطوحي با انعكاس متفاوت نيز مطرح شده و نقشي جدي تر به خود گرفته. در اين شيوه قسمت هايي كه بيشتر مورد تاكيد است با پوشش هاي براق و فلزي كه بازتاب بيشتري دارند نما مي شوند. در مقابل ساير قسمت با مصالحي كه از انعكاس كمتري برخوردارند پوشانده مي شوند.

نقش اقليم هاي جغرافيايي بر نورپردازي سنتي

استفاده از پرده هاي ضخيم در ساختمان هاي امروزي تا حدودي هم قابل درك است. در واقع آشفتگي موجود در شهرسازي عصر نوين در هيچ دوره اي از قرون گذشته ديده نمي شود. نورپردازي طبيعي و سنتي عليرغم استفاده از نور خورشيد چندان بي حساب و كتاب هم نيست. در طراحي هاي سنتي نوع اقليم ها بر سيستم نورپردازي تاثيرگذار است. استفاده از نور طبيعي به هر نحوي كه باشد در نهايت منجر به توليد گرما مي شود؛ بنابراين مي توان از آن در فصول سرد به عنوان يك منبع انرژي گرمازا و رايگان بهره برد؛ به گونه اي كه در اين فصول نماي ساختمان بايد در راستاي تابش خورشيد قرار گيرد تا بيشترين گرما را دريافت كند. اما اين تنها يك روي سكه است! در فصول گرم به ويژه در اقليم هاي جنوبي تابش مستقيم نور خورشيد به داخل خانه آسايش و آرامش براي ذي حياتي باقي نمي گذارد. پس چاره چيست؟

گذشتگان در معماري سنتي براساس نوع اقليم، نماي خانه ها را در جهات مختلفي مي ساختند و ابعاد پنجره ها را براساس ميزان برودت يا حرارت منطقه طراحي مي كردند. اين امر موجب شده تا در مناطق مختلف ابنيه تاريخي به لحاظ ظاهري با يكديگر تفاوت محسوسي داشته باشند. چيزي كه امروزه در كمتر ساختماني مشاهده مي كنيم.

امتیاز:
 
بازدید:
[ ۲۶ ارديبهشت ۱۳۹۷ ] [ ۰۸:۱۴:۲۰ ] [ معين ويژه ] [ نظرات (0) ]
ارسال نظر
نام :
ایمیل :
سایت :
آواتار :
پیام :
خصوصی :
کد امنیتی :
.: Weblog Themes By ratablog :.

درباره وبلاگ

نويسندگان
مطالب تصادفی
لینک های تبادلی
فاقد لینک
تبادل لینک اتوماتیک
لینک :
خبرنامه
عضویت   لغو عضویت
پيوندهای روزانه
پنل کاربری
نام کاربری :
پسورد :
عضویت
نام کاربری :
پسورد :
تکرار پسورد:
ایمیل :
نام اصلی :
آمار
امروز : 19
دیروز : 0
افراد آنلاین : 1
همه : 390
چت باکس
موضوعات وب
موضوعي ثبت نشده است
امکانات وب